زبان عذرخواهی چیست و چرا برای داشتن روابط سالم به آن احتیاج داریم؟

زمانی که اشتباهی مرتکب می‌شوید، چگونه عذر خواهی می‌کنید؟  آیا تا به حال پس از عذرخواهی احساس کرده‌اید که شرایط بدتر شده است؟ آیا پذیرش عذرخواهی دیگران برایتان سخت است؟ پاسخ به تمامی این پرسش‌ها در گرو شناخت زبان‌های عذرخواهی و استفاده صحیح و مناسب از آن‌ها در موقعیت‌های مختلف می‌باشد.

همانطور که دانستن زبان عشق و ابراز محبت به شما کمک می‌کند تا روابط بهتری را با خانواده، دوستان و شریک عاطفی خود برقرار کنید، دانستن زبان‌های عذرخواهی و استفاده صحیح از آن ها نیز می‌تواند به شما کمک کند تا کنترل روابط خود را به دست آورید. ما در این مقاله، هر آنچه را که شما در خصوص زبان عذرخواهی باید بدانید، بررسی خواهیم کرد.

زبان عذرخواهی چیست؟

روانشناسان غالباً این جمله را به کار می‌برند: "تفاوت‌ها و اشتباهات مشکلات اصلی رابطه نیستند، بلکه عدم موفقیت در ساخت دوباره رابطه است که مشکل آفرین می‌باشد". قدم اول برای حل مشکلات، پذیرش اشتباهات و عذرخواهی بابت آن‌ها است که به نوبه خود می‌تواند سخت و چالش برانگیز باشد.

معذرت خواهی در واقع نقطه آغاز ترمیم روابط از هم گسیخته است. با این حال، عذرخواهی‌ها، سبک‌ها و شکل‌های مختلفی دارند و ابعاد متفاوتی، از جمله زبان بدن و عبارت‌های به کار برده شده را شامل می‌شوند.

به شکل ساده، زبان عذرخواهی به مجموعه رفتارها، روش‌ها و کلام‌هایی گفته می‌شود که شما برای ابراز تاسف خود و جبران خسارت‌های احتمالی، در قبال دیگران استفاده می‌کنید. این عبارت، برای اولین بار در سال 2008 میلادی توسط دکتر گری چاپمن استفاده شد و پس از آن، به سرعت مورد توجه قرار گفت. زبان عذرخواهی در روابط روزانه ما نقش به سزایی را ایفا می کند و بسیاری از درمانگران و  مشاوران بر دانستن آن ها تاکید می ورزند.  

آشنایی با زبان‌های عذرخواهی رایج

مهم‌ترین عامل تاثیرگذار در شکل گیری زبان عذرخواهی افراد، تربیت آن‌ها است. ما در کودکی، روش‌های مختلفی برای عذرخواهی کردن و قبول آن از دیگران، یاد گرفته ایم. برخی از کودکان هیچ‌گاه شیوه عذرخواهی صحیح را یاد نگرفته اند. این در حالی است که عده ای دیگر از کودکان شیوه‌های موثر همدلی و جبران خسارت را به خوبی آموخته اند. برای آنکه با زبان عذرخواهی خود آشنا شوید، به خاطراتتان بازگردید و در خصوص شیوه های عذرخواهی که در گذشته استفاده کرده اید تامل کنید. معمولا چگونه از دیگران عذرخواهی می کنید؟ دوست دارید دیگران چگونه از شما عذرخواهی کنند؟

برخی از سبک‌های رایج عذرخواهی در جوامع امروزی عبارتند از:

• مالکیت کلمات: صحبت کردن- در این روش افراد با استفاده از کلمات، اقدامات گذشته خود را تایید کرده و بابت آن ها اظهار پشیمانی می‌کنند. همچنین در خصوص تغیر رفتار خود در آینده صحبت می‌کنند. فراموش نکنید که در این روش، کلمات انتخاب شده بسیار مهم هستند.

• مالکیت کلمات: نوشتن- برخی از افراد تحت فشار نمی‌تواننند کلام صحیحی را انتخاب کنند و قرار گرفتن در موقعیت عذرخواهی، می تواند افراد را تحت فشار روحی قرار دهد. بنابراین ارسال یک ایمیل متفکرانه، یادداشت، پیام و نامه می تواند ایده مناسب باشد. همچنین در صورتی که احساس می کنید تنش میان طرفین بالا است، عذرخواهی نوشتاری می‌تواند استراتژی مناسبی باشد.

• عذرخواهی عملی: افرادی که این نوع عذرخواهی را ترجیح می‌دهند، در واقع پوزش خواستن از دیگران را به عنوان یک فعل برای خود تعریف می‌کنند. اگر عذرخواهی عملی شیوه مورد قبول شما است، تلاش کنید در خصوص هر حرکتی که در چهارچوب عذر خواهی انجام می دهید، دقیق باشید تا بتوانید پیام را به خوبی انتقال دهید.

• محبت جسمی: اگر به هنگام عذرخواهی از افراد، احساس می‌کنید با در آغوش گرفتن یا محبت جسمی ارتباط بهتری برقرار می کنید و تاثیر گذارتر هستید، بنابراین لمس فیزیکی زبان عذرخواهی بدن شما است. در آغوش گرفتن پدر، مادر، خواهر، برادر، همسر و یا فرزند در هنگام عذرخواهی می تواند جبران کننده، تسکین دهنده و بسیار تاثیرگذار باشد. این روش نه تنها آسیب های احتمالی را درمان می کند بلکه تاثیر مثبتی نیز در فرد مقابل ایجاد می‌کند.

دانستن زبان عذرخواهی چه فایده‌ای می‌تواند داشته باشد؟

آگاهی از زبان عذرخواهی می‌تواند در جنبه های مختلف زندگی به شما کمک کند. زبان عذرخواهی افراد با یکدیگر تفاوت دارد و شناخت آن ها بدون شک می‌تواند به ایجاد رابطه ای مستمر و پایدار کمک کند. اگر شما زبان عذرخواهی خود را بشناسید و آن را با شریک عاطفی خود به اشتراک بگذارید، شرایط را برای ترمیم سریع تر و تاثیرگذارتر روابط عاطفی محیا کرده اید.

در این شرایط است که راه حل های خلاقانه تری پرورش پیدا می‌کنند و در صورت بروز مشکل، رابطه عاطفی با خسارت های کمتری، التیام پیدا می‌کند. در مقابل نیز، زمانی که با زبان عذرخواهی شریک زندگی خود آشنا باشید، می‌توانید در صورت لزوم ضمن پذیرش مسئولیت اقدامات خود، روش‌های موثرتری را برای جبران خسارت‌ها و عذرخواهی از وی به کار بگیرید.

عذرخواهی صحیح چه مراحلی دارد؟

یک عذرخواهی صحیح و اصولی، با هر زبانی که ابراز شود، باید شامل پنج بخش زیر باشد:

عذرخواهی مرحله 1: ابراز تاسف

ابراز تاسف یکی از رایج ترین شیوه های عذرخواهی است. عذرخواهی در وهله اول یک احساس است و شخصی که عذر خواهی می کند باید عمیقا از آنچه که رخ داده و خسارت های ناشی از آن، احساس پشیمانی، گناه یا شرمندگی کند. شما ممکن است بگویید "متاسفم" اما صدای شما رنگ وحشت یا حتی تمسخر به خود بگیرد و این لحن مستقیما از احساسات شما سرچشمه می گیرد. بنابراین لحن، در عذرخواهی اهمیت بسیار زیادی دارد عذرخواهی شما نباید تنها یک سری کلمات زیبا در کنار هم باشد، بلکه باید آینه ای از احساسات شما در خصوص موضوع پیش آمده باشد.

عذرخواهی مرحله 2: پذیرش مسئولیت

زبان عذرخواهی ثانویه، پذیرش مسئولیت است. گفتن عبارت "اشتباه از من بود" شاید در ابتدا آسان به نظر برسد اما تعداد کمی از افراد هستند که واقعا می توانند چنین جمله ای را به زبان بیاورند. انداختن تقصیرها به گردن دیگران، در این مرحله بسیار آسان تر از پذیرش مسئولیت خرابی های به بار آمده است. با این حال، این جمله تمام آن چیزی است که افراد به هنگام عذرخواهی شما نیاز دارند بشنوند؛ یعنی پذیرش ساده خطا.

عذرخواهی مرحله 3: توبه واقعی

پس از پذیرش مسئولیت خطای انجام شده، شما باید به خود و فرد مقابل اطمینان دهید که اشتباه رخ داده، دیگر تکرار نخواهد شد. به عنوان مثال، اگر در محل کار در خصوص تنظیم صورت حساب های مشتریان مرتکب اشتباهی شده اید، بهتر است با تکرار مراحل یک و دو از رئیس خود عذرخواهی کنید و به خود و وی اطمینان بدهید که مشکل پیش آمده دیگر تکرار نخواهد شد. تکرار اشتباه، عذرخواهی شما و اعتبارتان را زیر سوال می برد.

عذرخواهی مرحله 4: درخواست بخشش

پس از طی مراحل فوق، از فرد آسیب دیده طلب بخشش کنید. اذعان به این امر که شخص مقابل شما مورد ظلم واقع شده است، قدم مهمی است که به فرد آسیب دیده کمک می کند تا حسن نیت شما را درک کند. اگرچه ممکن است با خود فکر کنید که درخواست بخشش، یکی از مفاهیم ضمنی عذرخواهی است و به همین دلیل تکرار آن در هنگام عذرخواهی لزومی ندارد، اما باید بدانید که تاکید بر این امر می تواند تاثیر مثبتی در شخص مقابل داشته باشد.

بنابراین به اشتباه خود اقرار کنید، از آن توبه کنید و سپس با صدای بلند درخواست بخشش کنید. درخواست بخشش می تواند به این گونه باشد: "متاسفم. لطفا من را ببخشید". به خاطر داشته باشید که درخواست بخشش لزوماً پذیرفته نخواهد شد. عذرخواهی نشان می دهد که شما نیاز به بخشش دارید اما این که آیا بخشش اتفاق می افتد یا نه، به عهده شخص مقابل است.

عذرخواهی مرحله 5: جبران خسارت

سرانجام  به مرحله جبران خسارت رسیدیم. جبران خسارت شامل توجه به خسارت و یافتن راهی برای جبران آن است. شما باید کاری را که انجام داده اید جبران کنید. نحوه جبران آن به شخص بستگی دارد. به عنوان مثال، پیشنهاد یک بلیط کنسرت برای جبران خسارت به فردی که به آشپزی علاقه مند است، چندان ایده مناسبی محسوب نمی شود. به جای آن، شما می توانید به عنوان جبران خسارت ها و طلب بخشش، یک کتاب آشپزی را به وی هدیه دهید.

عذرخواهی یک هنر است که میتواند سنگ بنای بازسازی بسیاری از روابط از هم گسیخته و جبران کننده فرصت های از دست رفته باشد. عذرخواهی می تواند بسیار ساده، کوتاه و شاید کمی عجولانه باشد؛ مثل اکتفا کردن به جمله "ببخشید، من اشتباه کردم".

عذرخواهی می تواند شامل اقرار به اشتباه، قول عدم تکرار آن، درخواست بخشش و تلاش برای جبران خسارت باشد؛ مانند "ببخشید. قول می دهم که دیگر این اشتباه را تکرار نکنم. اگر اجازه بدهید، صورت حساب های جدید را تا ساعت شش تنظیم خواهم کرد".

با این حال، برای آنکه عذرخواهی مفید واقع شود و بتواند پل های شکسته شده را ترمیم کند، باید از قواعد زبان عذرخواهی طرفین پیروی کند. برای دستیابی به چنین شناختی نیز می تواند متوسل به سه بازیگر اصلی، یعنی تعامل، شناخت و زمان شد. عذرخواهی در ابتدا دشوار به نظر می رسد، اما انجام آن می تواند فرصت های عاطفی، کاری و اجتماعی زیادی را برایتان به همراه آورد.

انتشار در: