یبوست مزمن چیست؟

هنگامی که حرکات روده به سختی کار خود را انجام داده و دچار اختلال می‌گردند، گفته می‌شود که فرد دچار یبوست شده است. در اثر این مشکل، روده قادر به تخلیه مواد زائدی که درون آن وجود دارد، نخواهد بود. یبوست نوعی بیماری است که برای فرد سخت و دردناک است و ممکن است زمینه ساز مشکلات و امراض دیگر شود. یبوست را با توجه شدت و میزان آن به سه نوع، یبوست خفیف، یبوست شدید و یبوست مزمن تقسیم بندی می‌کنند.

زمانی که اجابت مزاج هر دو سه روز یکبار انجام شود و یا با فاصله ای بیش از سه روز باشد، به آن یبوست خفیف و یا یبوست شدید گفته می‌شود که پس از مدتی بهبود یافته و درمان می‌شود.

در نوع یبوست مزمن، فرد برای سالیان طولانی به یبوست مبتلا بوده و به عبارتی سابقه‌ی این نوع بیماری برای او زیاد است. به طوری که ممکن است با عدم رعایت نکات لازم و کوچک‌ترین تغییر حالت، از یبوست خفیف به شدید تبدیل شود.

علائم یبوست مزمن در فرد همراه با مواردی مانند، دفع مدفوع بسیار سخت و کمتر از سه بار در هفته، داشتن مدفوع سفت، احساس درد و فشار شدید در طول روده، احساس مسدود شدن مقعد و عدم خروج راحت مدفوع، احساس تخلیه ناکامل پس از اجابت مزاج است.‌‌

خوشبختانه باید گفت که بیشتر موارد یبوست مزمن، موقتی و قابل درمان هستند. برای بهبود بخشی از آن باید با تغییر و یا اصلاح شیوه‌ی زندگی مانند ورزش کردن و انجام حرکات آرام و مداوم، رعایت رژیم غذایی دارای فیبر، مصرف مایعات فراوان و مصرف ملین‌های خانگی تا حد زیادی آن را بهبود بخشید.

بیشتر بخوانید: تشخیص آلزایمر و درمان آن

چه افرادی احتمال ابتلا به یبوست مزمن را دارند؟

ابتلا به یبوست، علت و دلیل خاصی ندارد و این احتمال وجود دارد که هر فردی با توجه به شرایط خاصی که دارد، در معرض آن قرار گیرد.

· افراد مسن

افراد بزرگسال معمولا میزان تحرک بدنی کمتری دارند و به دلیل برخی بیماری‌هایی که بدان دچار هستند، مجبور به مصرف دارو می‌باشند که همین عوامل باعث می‌شود که بیشتر در معرض  ابتلا به یبوست قرار گیرند.

· زنان

زنان در مقایسه با مردان بیشتر در معرض یبوست قرار دارند.

· کودکان

کودکان نیز همچون افراد بزرگسال، در معرض ابتلا به آن قرار دارند.

· زنان باردار

تغییرات هورمونی و فشار کودک بر روی روده ‌ها ، باعث ایجاد یبوست می‌شود.

دلایل ابتلای یک فرد به یبوست مزمن

یبوست ممکن است در اثر وجود برخی مشکلات و بیماری‌ها به وجود آید، به این معنا که وجود یک بیماری زمینه‌ای، منجر به کندی و دشواری عملکرد روده شده و شرایط را برای فرد دشوار نماید. اما باید بدانید که این بیماری به خودی خود، خطری برای سلامتی فرد به شمار نمی‌رود. یبوست مزمن ممکن است به هر یک از دلایل زیر رخ دهد:

· سبک زندگی غلط و نادرست

· عدم ورزش و فعالیت های بدنی کافی

· عدم مصرف خوراکی های حاوی فیبر

· عدم مصرف سبزی و میوه

· عدم مصرف مایعات کافی در طول روز

· مصرف برخی داروهای حاوی آلومینیوم، داروهای حاوی مخدر، داروهای ضد حساسیت، ‌داروهای ضد افسردگی، داروهای ضد التهاب، داروهای ضد کولینرژیک و ضد پارکینسون، داروهای مهار کننده کلسیم

· مصرف مکمل‌های غذایی حاوی آهن و کلسیم زیاد

· ابتلا به بیماری‌های دیابت و کم کاری تیروئید

· ابتلا به بیماری‌های عصب ‌شناختی مانند ام ‌اس، پارکینسون و بیماریهای نخاعی

· ابتلا به بیماری‌های روده

· اختلالات روانشناختی شامل استرس شدید و افسردگی مداوم

عوارض یبوست مزمن

افرادی که دچار یبوست مزمن هستند، در هنگام دفع و اجابت مزاج، به اجبار فشار بیشتری به خود وارد می‌آورند و با زور زدن زیاد، قادر به دفع و تخلیه هستند. در نتیجه ی زور زدن‌های پیاپی که احساس سختی را به همراه دارد، ممکن است عوارض عدیده ای در روده به وجود آید. یکی از شایع‌ترین عوارض آن، هموروئید یا بواسیر است. بواسیرها همان سیاهرگ‌ها هستند که بر اثر تحمل فشار بیش از حد، متورم شده و  باعث خونریزی از مقعد می شوند و امکان لخته‌ شدن خون در آنها که همراه با درد شدید است، وجود دارد. زور زدن و فشار وارد آوردن و دفع  مدفوع  بسیار سفت، باعث پارگی بافت مقعد و ایجاد فیسور یا  شقاق می‌شود.

ایجاد شقاق در مقعد، بسیار دردناک است و فرد را با سختی و دشواری زیادی مواجه می‌نماید، به طوری که برای از فرار از درد، ترجیح می دهد که از اجابت مزاج امتناع نماید.

مردان و زنان مسن، معمولا دارای مدفوع سفت و خشک هستند که در راست‌ روده متراکم شده و از اجابت مزاج طبیعی جلوگیری می کند و نیاز به زور زدن دارد، در همین حین، احتمال خروج بافت راست ‌روده از مقعد نیز وجود دارد که به آن، افتادگی راست‌ روده میگویند و در موارد حاد، باید تحت عمل جراحی قرار گیرند.

 

یبوست مزمن

روش هایی برای پیشگیری و درمان یبوست مزمن

درمان یبوست به معنای افزایش تعداد دفعات اجابت مزاج نمی‌باشد، بلکه مقصود آن است که عمل دفع و تخلیه رودهها به آسانی و کاملا راحت و طبیعی انجام شود. برای رسیدن به این هدف، افراد مبتلا به یبوست باید عادات زندگی خود را تغییر دهند. در صورت نیاز به کمک بیشتر، پزشک می‌تواند برای شما داروهای ملین تجویز کند.

موضوعی که افراد بدان توجه چندانی ندارند و چه بسا اغلب آن را نادیده می‌گیرند، شیوه و سبک زندگی آنهاست. افرادی که مشکل خاصی ندارند ولی عادات و رویه روزانه ی غلطی دارند، در معرض ابتلا به یبوست قرار دارند. در نظر داشته باشید که با انجام تغییرات ساده در عادات روزمره مناسب، میتوانید خود را از معضل بیماری های زیادی محافظت نمایید و به راحتی از بروز آن پیشگیری کنید و یا چنانچه درگیر یبوست مزمن هستید، با روش های صحیح در سبک زندگی که در ادامه در مورد آن توضیحاتی ارائه شده است، آن را بهبود بخشیده و درمان نمایید.

• استفاده از میزان کافی فیبر در رژیم غذایی

در جوامعی که تنها از غذاهای سنتی سالم و طبیعی استفاده می کنند، ابتلا به یبوست مزمن به شدت ضعیف است و متاسفانه در جوامع صنعتی امروزی، به دلیل استفاد از غذاهای آماده و سریع، شیوع این بیماری زیاد است. عامل اصلی این تفاوت، وجود فیبر در خوراکیهای مصرفی، به میزان کافی است. فیبر را میتوان در گروه خوراکی‌هایی مانند، غلات سبوس ‌دار، برگ و ساقه گیاهان، انواع مغزها و دانه ‌ها، میوه‌ و سبزیجات یافت. ولی در گروه خوراکیهای حیوانی، فیبر وجود ندارد و بهتر است میزان استفاده از آن را محدود نمود.

میزان مصرف روزانه فیبر برای مردان  30 الی 38 گرم و مقدار آن برای زنان 21 الی 30 گرم است. ساختار فیبر به گونه ای است که با مصرف آن، حرکات روده بهتر شده و با حجیم و نرم کردن مدفوع، تخلیه و دفع آن را آسان تر میسازد. یعنی فیبر می‌تواند از یبوست و بسیاری از بیماریهای روده ای جلوگیری نماید.

بنابراین توصیه می‌شود که تا حد ممکن مصرف غذاهای فیبر دار را در برنامه غذایی خود بگنجانید و مصرف روزانه خود را به صورت تدریجی افزایش دهید تا به میزان مورد نظر برسید. می‌توانید آن را در هر وعده غذایی و در هر ساعت از روز، مصرف نمایید و بهتر است در وعده ی صبحانه مصرف شود.  

• ورزش و تحرک کافی

انجام حرکات ورزشی و داشتن تحرک کافی در طول روز به تخلیه مواد دفعی از از روده کمک می‌کند و آن را آسان تر می‌سازد و افرادی که این عامل را جدی می‌گیرند، تا حد زیادی از ابتلا به یبوست در امان خواهند بود.  

• مصرف مایعات به میزان کافی

همواره توصیه اکید بر مصرف مایعات و نوشیدن آب به افراد می شود و رعایت این امر، کمک به سزایی برای درمان یبوست و جلوگیری از ابتلا به آن را در پی خواهد داشت. زیرا نوشیدن آب به عملکرد رودهها کمک نموده و از سفت و سخت شدن مدفوع جلوگیری می‌کند.

• اجابت مزاج در زمان مناسب

شما باید خود را به یک مورد خوب عادت دهید و همیشه به محض احساس دفع، به توالت بروید و به هیچ عنوان آن را به تاخیر نیندازید، زیرا عدم تخلیه روده ها در زمان مناسب، باعث انباشته شدن و سفت تر شدن آن می شود و دفع آن را با سختی مواجه می‌سازد، به طوری که نیاز به فشار و زور زدن دارد. بنابراین برای ایجاد عادات خوب در خود، به افرادی که دچار یبوست مزمن هستند، توصیه می‌شود که پس از هر وعده غذایی، به مدت ۱۰ دقیقه در دستشویی بمانند، زیرا باعث می شود که روده به حالت طبیعی خود بازگردد و يبوست را از بین ببرد.

• عدم استرس و فشار عصبی

در شرایطی که با موقعیت ناخوشایند و استرس زا مواجه هستید، باید سعی کنید با استفاده از راهکارهای مناسب، آن شرایط را برای خود از بین ببرید، زیرا تعداد زیادی از افراد، تنها به دلیل فشار های عصبی که دارند، دچار یبوست می‌شوند. زیرا در هنگام تجربه استرس و فشار عصبی، روده ‌ها تحریک شده و کارکرد آن کند می‌شود.

• کاهش حجم غذا در هر وعده

روشی که می‌توان با کمک آن تا حد زیادی یبوست مزمن را درمان نمود، این است که افراد بیمار باید از خوردن حجم زیاد غذا که باعث گشاد شدن دستگاه گوارش شده و یبوست را وخیم ‌تر می‌کند، به طور جدی پرهیز کنند و برای جلوگیری از انقباض روده، غذای ساده و سبک مصرف نمایند.
 

 

انتشار در: