کودکان طلاق و نقش کلیدی معلمان در خلال بحران

کودکان طلاق و نقش کلیدی معلمان در خلال بحران

کودکان یکی از قربانیان درجه یک طلاق هستند. در طی این فرایند، کودکان استرس، ترس، اضطراب و نگرانی های بسیار زیادی را با خود حمل می کنند. آن ها ممکن است سردرگم، متزلزل و ناامید باشند. برخی از کودکان تلاش می کنند تا پدر و مادر خود را در کنار هم نگه دارند و جلوی بروز طلاق را بگیرند؛ عده ای دیگر در ناخودآگاه شان خود را مقصر طلاق پدر و مادرشان می دانند و پیوسته خود را سرزنش می کنند. به همین دلیل است که اکثر کودکان طلاق، مشکلات و آسیب های روحی و روانی کوتاه مدت یا پایدار را تجربه می کنند.

آمار نشان می دهد که در پنجاه درصد از طلاق های انجام شده در دنیا، پای کودکان در میان است. راه های مختلفی برای کمک به کودکان طلاق وجود دارد. این کودکان پس از طی کردن مرحله سوگواری، اغلب به پذیرش می رسند، با شرایط جدید زندگی خود خو می گیرند و در صورت وجود حمایت خانواده و بستری امن، می توانند با کمترین مشکلات روحی رشد کنند و آینده خوبی را برای خود رقم بزنند. اگرچه پدر و مادر در این فرایند نقش بسیار مهم و کلیدی را ایفا می کنند، اما نمی توان نقش جامعه را در این فرایند کمرنگ دانست. به طور خاص، معلمان به عنوان نزدیکترین افراد به کودکان طلاق، می توانند نقش بسیار مهم و کلیدی را در ساختن آینده کودکان طلاق ایفا کنند. بسیاری از این کودکان از شرایط بد، پر استرس و ناامن خانه به مدرسه و معلمان خود پناه می آورند و به همین دلیل است که بسیاری از متخصصان، معلمان را به عنوان والدین دوم یا سوم کودکان طلاق معرفی می کنند. این امر نشان دهنده اهمیت نقش معلمان در کمک به کودکان در چنین شرایط سخت و دشواری است.

بیشتر بخوانید: مشاوره تلفنی ازدواج، مشاوره تلفنی طلاق و مشاوره تلفنی خانواده

ما در این مقاله قصد داریم تا این موضوع را بیشتر بشکافیم و به شکل دقیق تری، پاسخ یک پرسش را بیابیم: معلمان چطور می توانند به کودکان طلاق کمک کنند؟ اما پیش از آن، با فاکتورهای تعیین کننده واکنش کودکان نسبت به پروسه طلاق، آشنا می شویم.

کودکان طلاق و نقش کلیدی معلمان در خلال بحران

بیشتربخوانید: علامتی که نشان می دهد یک رابطه به طلاق ختم می شود

آیا جنسیت کودکان می تواند در واکنش آن ها نسبت به طلاق تاثیر بگذارد؟

تاثیر طلاق بر روی دختران و پسران به یک میزان است، ولی در برخی از موارد ممکن است دختران در مقایسه با پسران، واکنش شدید تری را نشان دهند و بالعکس. به طور مثال، بر اساس داده های آماری کودکان پسر بیشتر از دختران دچار افسردگی ناشی از طلاق می شوند. از سویی دیگر، دختران بیشتر واکنش های رفتاری شدید از خود نشان می دهند. به جز این اختلافات کوچک، واکنش های روانشناختی دختران و پسران نسبت به طلاق در یک سطح است.

آیا سن کودکان می تواند در واکنش آنها نسبت به طلاق تاثیر بگذارد؟

بدون شک سن فاکتور بسیار مهمی در تعیین واکنش کودکان نسبت به پروسه طلاق است. کودکان در سنین مختلف و با توجه به رشد قدرت درک و تحلیلشان، برداشت های متفاوتی را نسبت پروسه طلاق دارند و به تبع آن، واکنش های متفاوتی را نیز از خود بروز می دهند.

کودکان نوپا یا پیش دبستانی: کودکان نوپا درک درستی از طلاق و اتفاقاتی که پیرامونشان رخ می دهد، ندارند اما به خوبی تنش، استرس و ترس در محیط را درک می کنند. این امر می تواند بر روی ناخودآگاه آن ها اثر بگذارد و به مرور زمان به یک بحران بزرگ بدل شود. کودک نوپا متوجه می شود که یکی از والدینش دیگر در متن روزانه زندگی اش حضور ندارند اما دلیل آن را به درستی متوجه نمی شود. او ممکن است دلتنگی کند یا بهانه بگیرد و در صورت عدم دیدن پدر یا مادرش، عصبانی شود و یا به صورت ناخودآگاه تله های شخصیتی در او ظهور کنند. این کودکان در نتیجه قرار گرفتن در فرایند طلاق استرس، اضطراب و سردرگمی را تجربه می کنند و آن را به صورت واکنش هایی مانند گریه، وابستگی شدید عاطفی به پدر یا مادر و اختلالاتی در خواب یا تغذیه بروز می دهند.

کودکان طلاق و نقش کلیدی معلمان در خلال بحران

• کودکان در اوایل دبستان: در این رده سنی، کودکان می توانند درک کنند که میان پدر و مادرشان مشکلی وجود دارد. آن ها می توانند در ذهن خود جدایی را با مشکلات پدر و مادر ارتباط دهند، اما درک درستی از طلاق و دلایل ممکن آن ندارند. زمانی که کودکان در این سن متوجه می شوند که قرار نیست همزمان با پدر و مادر خود زندگی کنند، غالبا دچار استرس و اضطراب می شوند. آن ها ممکن است علائمی مانند از دست دادن اشتها، عدم علاقه به بازی های دسته جمعی یا ارتباط اجتماعی با دوستان را از خود نشان دهند. آن ها غالبا از سرپرست خود می خواهند که به والد دیگر برگردد.

• کودکان زیر سیزده سال: این کودکان می توانند طلاق را تعریف و تفسیر کنند اما در پذیرش آن با مشکل روبرو هستند. این کودکان ممکن است بارها به طور پنهانی با والد دیگر خود ارتباط برقرار کنند یا به دیدن او بروند. این پنهان کاری‌ها می توانند خیلی راحت به بحث و جدل میان سرپرست و کودکان تبدیل شود. این کودکان واکنش خود نسبت به طلاق را در قالب افت تحصیلی، تحریک پذیری و یا پرخاشگری بروز می دهند. همچنین کودکان در این سن ممکن است خود را مقصر طلاق پدر و مادر بدانند و تلاش کنند تا آن ها را دوباره به یکدیگر پیوند دهند.

• نوجوانان: نوجوانان طلاق را کاملا درک می کنند و می توانند دلایل و عوامل به وجود آورنده آن را نیز به خوبی متوجه شوند. به همین دلیل است که بار روانی این اتفاق بر روی نوجوانان غالبا زیاد است. در اثر طلاق والدین، نوجوانان ممکن است دچار افت تحصیلی و انزوای اجتماعی (شامل دوری از دوستان و اقوام) شوند و با یک یا هر دو والد خود صحبت نکنند. روی آوردن به مصرف الکل و مواد مخدر نیز یکی از خطراتی است که معمولا کودکان طلاق در سنین نوجوانی را تهدید می کند.

معلمان و حمایت عاطفی از کودکان طلاق

تحقیقات و مطالعات انجام شده نشان داده است که در صورت وجود حمایت عاطفی سیستماتیک، کودکان طلاق کمتر دچار آسیب های روحی و روانی می شوند. ممکن است این حمایت عاطفی سیستماتیک با مدیریت پدر و مادر برای کودک فراهم شود. از سویی دیگر ممکن است این حمایت عاطفی از جانب خواهر یا برادر بزرگتر، پدر بزرگ و مادربزرگ و یا مدرسه و معلم کودک برایش تامین شود؛ اما این حمایت عاطفی باید شامل چه فاکتورهایی باشد؟

کودکان طلاق و نقش کلیدی معلمان در خلال بحران


• ساختاری مشخص: زمانی که والدین تصمیم به جدایی می گیرند، اولین چیزی که وکیل از آن ها می خواهد، ایجاد یکی ساختار پایدار و مشخص برای زندگی فرزندان است. وکلا معمولا با چالش های پیش روی کودکان طلاق آشنا هستند و می دانند که وجود یک ساختار مشخص، می تواند در از بین بردن استرس و اضطراب کودکان نقش بسیار مهم و کلیدی را ایفا کند. معلمین نیز باید این اصل پیروی کنند و ساختاری مشخصی را برای کودک در مدرسه ایجاد کنند، چرا که مدرسه تنها فاکتور پایدار در زندگی کودک در خلال پروسه طلاق است. کودکان با  کمک یک روتین مشخص روزانه می توانند پیشرفت کنند، بنابراین مطمئن شوید که در داخل کلاس، از این موهبت برخوردار هستند. شما باید جلوی غلیان احساسات کودکان را بگیرید و به آنها نشان دهید که قوانین و محدودیت هایی برای رفتارهای آن ها در کلاس درس وجود دارد.

•از نقاط قوت آنها تقدیر کنید:  کودکان طلاق معتقد هستند که همه چیز را می فهمند و بزرگ شده اند. آن ها این احساس را دارند که طلاق بچگی را از آن ها دریغ کرده است و آن ها حالا بزرگسالانی هستند که همه چیز را می فهمند. در مقام یک معلم، شما نباید این حرف ها را باور کنید. کودکان، در لایه های زیرین، هنوز هم بچه هستند و به برقراری ارتباط و تقدیر نیازمندند. نقاط قوت آن ها را شناسایی کنید و از آن ها در جمع، به خاطر پیشرفت هایشان تقدیر کنید. با این حال مراقب باشید که در این کار، زیاده روی نکنید.

•مراقب نشانه ها باشید: کودکان تلاش می‌کنند تا احساسات خود را سرکوب کرده و پنهان کنند. در نتیجه این امر، برخی گوشه گیر می شوند و عده ای دیگر پرخاش جو و تحریک پذیر. مراقب این نشانه ها باشید و در صورت بروز تغییرات رفتاری شدید در کودکان، از متخصصین کمک بگیرید. این رفتارها ممکن است در طولانی مدت، مشکلات رفتاری جدی و پایداری را در آن ها ایجاد کند.

•کمک کنید تا کودکان بفهمند:  کودکان درک صحیحی از اتفاقات رخ داده، ندارند. با کمک یک متخصص به آن ها کمک کنید تا درک بهتری از پروسه طلاق کسب کنند و خود را مقصر جدایی پدر و مادرشان ندانند. این کار حجم بزرگی از استرس، سردرگمی، ناامیدی و اضطراب را از کودکان می گیرد.

کودکان طلاق و نقش کلیدی معلمان در خلال بحران

•با والدین صحبت کنید:  ارتباط خود را با والدین کودک حفظ کنید و تغییرات رفتاری و استرس ها یا ترس های کودک را با والدینش به اشتراک بگذارید. با همکاری هم و ایجاد محیطی منسجم و امن در خانه و مدرسه، می توانید به کودک کمک کنید تا این شرایط را با کمترین آسیب پشت سر بگذارد.

جامعه نقش بسیار مهمی را در زندگی کودکان طلاق و والدینشان ایفا می کند. این امر به ویژه در مدارس، که خانه دوم کودکان محسوب می شود، ملموس است. در مدرسه، کودکان می توانند روابطشان را توسعه داده و مهارت های اجتماعی خود را تقویت کنند. بنابراین مدرسه و کلاس می تواند مکان امنی برایشان باشد تا این دوران پر آشوب را با سلامت و امنیت بیشتری پشت سر بگذارند.

https://www.momjunction.com/articles/side-effects-divorced-parents-children_0022338/
https://www.betterdaysformoria.com/role-of-teachers-in-the-lives-of-children-of-divorced-parents/

انتشار در: