کم خونی را دست کم نگیرید

یکی از عنصرهای مهم و ضروری در بدن انسان، آهن است و نقش مهمی را بر عهده دارد. به طوری که کمبود آن در بدن، منجر به بروز کم خونی در بدن می‌شود که در حال حاضر شایع‌ ترین نوع بیماری در سراسر دنیاست. کم‌ خونی با انجام تست های آزمایشگاهی قابل تشخیص است.

کم ‌خونی در بدن، میزان دسترسی به اکسیژن کافی که توسط گلبول ‌های قرمز خون حمل می‌شوند را تا حد زیادی کاهش می‌دهد و در نتیجه، میزان خونی که به مغز می‌رسد، بسیار ناچیز است. به همین دلیل مغز قادر نخواهد بود که فعالیت ‌های خود را به درستی انجام دهد و کارایی و کیفیت آن را از  بین می‌برد. این موضوع، توانایی حافظه را کاهش داده و فرد برای انجام امور فکری و عقلی و یادگیری با مشکل مواجه خواهد بود. به عبارتی می‌توان گفت ریشه مشکلات درسی و یادگیری دانش آموزان، عارضه ی کم خونی در آن ها است.

علائم ظاهری کم خونی در بدن شامل مواردی همچون، خستگی مفرط، احساس سستی و ضعف در اندام ها، سرگیجه، ابتلا به عفونت های ویروسی، احساس سردی در دست ها و پاها، خواب رفتن دست ها و پاها و رنگ پریدگی می‌باشد، که در صورت مشاهده مداوم هر یک از آن ها، باید فورا به پزشک مراجعه نمایید. در صورت تشخیص پزشک مبنی بر کم خونی و مصرف اشکال مختلف دارویی آهن به مدت حداقل شش ماه، این بیماری درمان خواهد شد.

علت بروز کم خونی در بدن

روزانه مقداری از آهن موجود در بدن به شیوه ها و طرق مختلف از بین می‌رود و این مورد یک امر کاملا طبیعی است، یعنی می‌توان این میزان فقر آهن را از طریق، رعایت یک رژیم غذایی سالم و مصرف خوراکی هایی مانند گوشت، غلات، میوه جات، سبزیجات، مغز گردو و بادام و سایر مواد خوراکی که حاوی آهن هستند، جبران نمود و مقدار از دست رفته را جایگزین کرد تا تعادل طبیعی آهن در بدن حفظ شود.

گاهی اوقات ممکن است دلیل دیگری مانند، خونریزی‌ های داخلی و خارجی و یا هر علت دیگری، باعث از دست رفتن مقدار آهن موجود در بدن شود و آن را تا کمتر از حد نرمال برساند و باعث بروز کم خونی در بدن شود. در واقع در این حالت به علت کمبود آهن، ساخت هموگلوبین دچار اختلال شده و مقدار هموگلوبین خون به میزان چشمگیری کاهش می‌یابد و به دنبال آن مشکلات فراوان دیگری ایجاد می‌شود.

مورد دیگر که قابل توجه است این  موضوع می‌باشد که در برخی مواقع و در اثر وجود اضطراب و استرس در یک فرد و یا قرار گرفتن در شرایط و موقعیت های دشوار روحی و روانی، یک واکنش عصبی رخ می‌دهد و بر اثر این عامل، گروهی از عروق خونی بدن منبسط شده و حجم قابل توجهی از خون بدن را به سوی خود می‌کشد. در این حالت شاید بدون اینکه خون از دست رفته باشد، حجم زیادی از آن در بدن کاهش یافته و سلول های مغزی را  دچار مشکل می‌نماید و باعث از دست رفتن و افت هوشیاری در فرد می‌شود. بنابراین در اوج تجربه‌ی استرس، بدن با عارضه ی کم خونی مواجه شده و ممکن است تا حد غش کردن و ناتوانی حرکتی نیز ادامه یابد. بنابراین برای جلوگیری از این عامل منفی، باید با استرس و فشارهای روانی مقابله کنیم و به بهترین شکل ممکن آن ها را مدیریت نماییم.

بیشتر بخوانید: 10 نشانه کم خونی

انواع کم خونی

کم خونی هنگامی در بدن ایجاد می‌شود که میزان هموگلوبین خون که نقش اکسیژن رسانی به تمام اندام ‌های بدن از طریق گلبول ‌های قرمز را بر عهده دارد، به اندازه ی کافی نیست. این بیماری دارای انواع مختلفی می‌باشد و هر یک از آن ها ممکن است به دلایل مختلفی بروز نمایند. در ذیل به بررسی انواع کم خونی می‌پردازیم.

کم خونی ناشی از فقر آهن

این نوع از شایع ترین انواع این بیماری است و زمانی بروز می‌کند که بدن فاقد آهن کافی است. معمولا مواردی همچون از دست دادن خون به دلیل وجود عادت ماهانه سنگین، زخم های داخلی، پولیپ و یا سرطان روده ایجاد می‌شود. حتی ممکن است در دوران بارداری و عدم وجود آهن کافی در بدن، احتمال کم خونی از نوع فقر آهن برای مادر و جنین وجود داشته باشد. همچنین، رژیم غذایی که در آن میزان کافی آهن مصرف نشود نیز، می‌تواند منجر به بروز این حالت شود، که در این شرایط باید با گنجاندن مواد غذایی از جمله، گوشت ماهی، اسفناج، عدس، سیب زمینی و تخمه گل آفتابگردان، آهن مورد نیاز  بدن را به دست آورد.

کم خونی مگالوبلاستیک (ناشی از فقر ویتامین)

معمولا در اثر کمبود ویتامین هایی همچون فولیک اسید و ویتامین ب 12 در بدن ایجاد می‌شود، زیرا این نوع ویتامین ها نقش موثری در بهبود عملکرد سیستم های عصبی و تمیز و سالم نگه داشتن خون، برعهده دارند. در اثر فقر ویتامین، بدن قادر به تولید گلبول های قرمز خون که بتوانند به خوبی عمل اکسیژن رسانی را انجام دهند، نخواهد بود و ممکن است فرد با مشکلاتی چون، احساس سستی و بی ‌حسی، دشواری در راه رفتن، از دست دادن حافظه و مشکلات بینایی مواجه شود. به همین دلیل باید با مصرف قرص های مکمل که حاوی فولیک اسید هستند، آن را بهبود بخشیده و درمان کرد.

همچنین می‌توان با کمک استفاده از آجیل و مغزهای خوراکی، مرکبات، آب میوه‌، سبوس گندم و سایر غلات، سبزیجاتی که دارای برگ پهن تر و تیره تر هستند، فولیک اسید لازم برای بدن را تامین نمود.

 

کم خونی را دست کم نگیرید

 بیماری ‌های نهفته

برخی از بیماری‌ها، مانند بیماری های کلیوی حاد که نیاز به دیالیز دارند، فرد را در معرض ابتلا به کم خونی قرار می‌دهند، زیرا کلیه این دسته از افراد، توانایی ترشح هورمون های کافی برای تولید گلبول های خون را ندارند و در هنگام دیالیز نیز، مقداری آهن از دست می‌دهند که باید با توصیه پزشک، دارو درمانی نموده و کمبود آهن به وجود آمده را جبران نمایند.

بیماری ‌های خونی ارثی

یکی از بیماری های خونی ارثی، کم خونی ناشی از گلبول ‌های داسی شکل در بدن است. در این حالت، گلبول ‌های قرمز خون طبیعی که به راحتی درون رگ ‌های خونی حرکت می‌کنند، تولید نمی‌شود و به جای آن، گلبول ‌های داسی شکل که دارای لبه‌ های خمیده هستند و به سختی حرکت می‌کنند، تولید می‌شوند. در نتیجه این نوع  گلبول ‌ها قادر نخواهند بود تا به آسانی درون رگ‌ های خونی حرکت نموده و جریان داشته باشند و به احتمال زیاد، مسیر رسیدن خون به اعضای بدن را مسدود می‌کنند و با ایجاد اختلال در جریان خون، باعث کم خونی می‌شوند.

نوع دیگری از بیماری خونی ارثی، تالاسمی است و هنگامی در بدن ایجاد می‌شود که ژن‌های ویژه و طبیعی از بین رفته و به جای آن، ژن ‌های غیر طبیعی مختلف از والدین به کودک می‌رسد و باعث تاثیر منفی در تولید هموگلوبین می‌شود.

 

کم خونی داسی شکل

کم خونی آپلاستیک

نوع نادری از این نوع بیماری است و در هنگامی که بدن توانایی تولید گلبول قرمز به میزان کافی را نداشته باشد، ایجاد می‌شود. از آنجایی که این موضوع بر گلبول‌های سفید تاثیر گذار است، احتمال خطر بروز عفونت و خونریزی شدید و غیر قابل توقف را افزایش می‌دهد. این نوع بیماری ممکن است در اثر موارد زیر ایجاد شود:

- قرار گرفتن در معرض پرتودرمانی و شیمی درمانی

- قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی سمی خانگی و صنعتی

- دارو درمانی برای بیماری های خاص

- بیماری های خود ایمنی (مانند لوپوس)

- وجود عفونت های ویروسی موثر بر تراکم استخوانی

روش های درمانی برای کم خونی

یکی از روش های اصولی برای درمان و بهبود کم خونی و فقر شدید آهن، مصرف دارو است که با توجه به میزان آن، دوز دارویی متفاوتی تجویز می‌شود. لازم به ذکر است که چگونگی درمان آن بستگی به میزان حاد بودن آن و نظر پزشک متخصص دارد. برای درمان این بیماری در موارد بسیار شدید، مصرف داروهای قوی، تعویض خون و یا پیوند مغز استخوان به کار گرفته می‌شود و همچنین ممکن است به جای داروهای خوراکی، نیاز به تزریق درون وریدی آهن وجود داشته باشد.

داروهایی که برای جبران کمبود آهن کاربرد دارند و تجویز می‌شوند، شامل قرص آهن، سولفات فروس و یا فروس سولفات هستند که درمان موثر و شناخته شده ای به شمار می‌روند. ساختار اصلی این نوع داروهای خوراکی، به صورت نمک های آهن است.

نکته مهم در مصرف داروهای آهن خوراکی این است که باید، اسید فولیک را همراه با قرص آهن استفاده نمود تا جذب بهتری داشته باشد. همچنین مصرف ویتامین C همراه با قرص آهن توصیه می‌شود، زیرا باعث جذب بهتر آهن در بدن می‌شود و اثربخشی استفاده از آن را دو برابر مینماید.

علاوه بر مصرف داروهایی که توسط پزشک برای درمان بیماری تجویز می‌شود، می‌توانید از گروه خوراکی ها و منابع غذایی سرشار از آهن که در زیر بیان شده اند نیز برای درمان بیماری کم خونی استفاده نمایید:

منابع حیوانی غنی از آهن : گوشت قرمز به خصوص گوشت شتر، جگر سیاه، قلوه، تخم مرغ و ماهی

منابع گیاهی غنی از آهن : سبزیجات تازه (اسفناج و جعفری)، حبوبات (عدس و لوبیا)

تنقلات غنی از آهن : میوه‌ های خشک (برگه زردآلو، موز، خرمالو) مغزها و دانه ‌های روغنی (بادام، پسته، کنجد)

 

درمان کم خونی

انتشار در: