راه های جلوگیری از پوکی استخوان

اگر چه که هر یک از اعضای بدن بسیار مهم هستند و نقش مفیدی را بر عهده دارند، ولی باید گفت که استخوان ها نیز از مهم ترین و ضروری ترین اعضای بدن محسوب می شوند. دلیل اهمیت آن در این موضوع نهفته است که در صورت داشتن استخوان های قوی، تندرستی و تناسب اندام بدن تضمین شده و از ایجاد پوکی استخوان و کاهش تراکم استخوان جلوگیری به عمل می‌آید.

پوکی استخوان از آن نوع بیماری هایی است که به دلیل کاهش میزان کلسیم و برخی مواد معدنی ضروری در استخوان های بدن به وجود می آید که در اثر آن، استخوان ها ضعیف شده و دچار شکنندگی می شوند. زیرا استخوان‌ های بدن برای مقاومت بیشتر، نیاز به موادی چون، کلسیم و فسفر دارند و مصرف کافی آنها می تواند باعث تقویت و استحکام استخوان‌ها شود. لازم به ذکر است که میزان نیاز  بدن به کلسیم، برای تامین و مقاومت استخوان‌ها با توجه به سن، جنس و شرایط خاص بدنی هر فرد، متفاوت خواهد بود.

چنانچه فردی به این بیماری مبتلا شود، رفته رفته بافت استخوانی او تخریب شده و کاهش توده استخوانی او را به همراه دارد که عاملی برای شکستگی استخوان در سنین بالاتر و پیری است. خانم ها نیز در مقایسه با مردان، در معرض ابتلای بیشتری به مشکل پوکی استخوان قرار دارند. در نظر داشته باشید که شما با ایجاد تغییرات ساده در رژیم غذایی و بهبود بخشی در روند تغییرات سبک زندگی خود می‌توانید از استخوان‌هایی قوی و مقاوم برخوردار باشید و خود را از ابتلا به معضل پوکی استخوان نجات دهید. در این مقاله، توصیه‌های لازم در خصوص جلوگیری از ابتلا به  پوکی استخوان ارائه شده است.

علائم پوکی استخوان

به طور کلی علائم  فرد مبتلا به پوکی استخوان، با دردهای مفصلی  شروع می شود، زیرا پوکی استخوان عارضه ای است که باعث تحلیل رفتن بافت های استخوانی فرد مبتلا می‌شوند و پس از مدت زمانی، احتمال شکستگی استخوان نیز وجود دارد.  به طوری که بیماران قادر نخواهد بود که برای مدت طولانی، به راحتی و راست بنشینند و یا سرپا بایستند. مبتلایان به این بیماری، در معرض خطر شکستگی استخوان‌های مچ و ساعد دست، ستون فقرات، لگن، ران‌ها و مهره‌ها قرار دارند.  این اشخاص همچنین با این خطر مواجه هستند که پس از مدتی به دلیل خمیدگی و خرد شدن استخوان‌ها، قدشان کوتاه تر می‌شود.

به دلیل این‌که در اثر بروز پوکی استخوان، میزان توده استخوانی به میزان زیادی کاهش می‌‌یابد و استخوان‌ها نیز حساس‌تر و شکننده تر می‌ شوند، احتمال دارد که با هر ضربه و فشار کوچک و معمولی نیز به راحتی بشکنند و از آنجایی که این بیماری و ابتلا به آن در دوران پیری و کهنسالی بیشتر بروز می‌یابد و خود را نشان می‌دهد، همواره افراد پیر با خطر شکستگی استخوان مواجه هستند.

معمولا در مراحل اولیه ی ابتلا به این عارضه، علائم خاصی وجود ندارد و به راحتی قابل تشخیص نمی‌باشد و رفته رفته احساس درد به وجود می‌آید. فرد بیمار احساس درد در تمام نقاط بدن،  عدم احساس راحتی در نشست و برخاست و سستی و ضعف در اندام‌ها را خواهد داشت و زمانی که استخوان‌ها در اثر پوکی استخوان ضعیف شوند، ممکن است  با علائم و نشانه هایی چون، استخوان های ضعیف و شکننده، احساس درد در کمر و ستون فقرات، کاهش تدریجی قد، خمیدگی در ستون فقرات و کمر خمیده نیز همراه باشند.

 

چلوگیری پوکی استخوان

 بیشتر بخوانید: مقابله با یائسگی

دلایل ابتلا به پوکی استخوان

برخی از عوامل مانند سن، جنسیت، ابتلا به برخی بیماری ها و مصرف داروهای خاص، افزایش وزن، عادات ناپسند مصرف غذا و عدم مصرف غذاهای سالم، می‌توانند باعث ابتلای فرد به پوکی استخوان شود. همچنین کمبود کلسیم و ویتامین دی و مصرف بی رویه الکل و کافئین، می‌تواند عامل منفی برای این بیماری باشند.

از آنجایی که یکی از عوامل این بیماری، جنسیت است، باید گفت که خانم ها معمولا بیشتر در خطر مواجهه با این بیماری قرار دارند که این موضوع، خصوصا با افزایش سن و آغاز دوره یائسگی افزایش می‌یابد و این امر به این معنا نخواهد بود که آقایان دچار پوکی استخوان نمی‌شوند، بلکه بدین معناست که در آقایان، چون استروژن ندارند شانس ابتلا کاهش می‌یابد. اگر چه که زنان بیشتر از مردان دچار پوکی استخوان می‌شوند، ولی مردان نیز از ابتلا به آن دور نخواهند بود.

برخی از موارد و علت های ابتلا به پوکی استخوان در زنان و مردان به شرح زیر می باشد:

- کاهش میزان استروژن در زنان

- کاهش میزان تستوسترون در مردان

- وجود برخی اختلالات هورمونی

- کمبود شدید کلسیم

- کمبود ویتامین دی

- عدم فعالیت و تحرک بدنی کافی

- ابتلا به تیروئید

- مصرف سیگار

- استفاده از برخی داروها

روش های پیشگیری از ابتلا به پوکی استخوان

در مراحل ابتدایی بروز این بیماری، هیچ نوع علائم ظاهری وجود ندارد و به راحتی قابل تشخیص نخواهد بود و معمولا همراه با شکستگی‌های گاه به گاه بوده و خود را حتی با ضربه‌های بسیار کوچک نیز نشان می دهد. برای تشخیص دقیق ابتلا به پوکی استخوان، سنجش تراکم استخوان انجام می‌شود که دقیق‌‌ترین روش برای تشخیص و پیگیری آن می‌باشد.

پزشکان و کارشناسان همواره توصیه می‌کنند که باید در سنین جوانی و برای افزایش توده استخوانی، اقدامات لازم را انجام داد که راه حل موثری برای کاهش ابتلا به پوکی استخوان در سنین بالاتر و پیری می‌باشند. استفاده از کلسیم، ویتامین دی و ورزش کردن و فعالیت های مفید بدنی از عواملی هستند که در بالا بردن تراکم استخوانی، نقش موثری دارند.

پوکی استخوان

سیستم بدن به گونه است که میزان تراکم استخوان‌ ها پس از 30 سالگی، به بالاترین حد خود می‌رسند و پس از آن رفته رفته، تحلیل می‌روند و اگر تا قبل از این سن، افراد فعالیت ورزشی کافی داشته باشند و به اندازه ی کافی از خوراکی های حاوی کلسیم و فسفر و سایر ویتامین‌های مفید، استفاده نموده باشند، عامل مفیدی برای جلوگیری از تحلیل رفتن استخوان‌های بدن بوده و فرد را از خطر ابتلا به پوکی استخوان در امان نگه می‌دارد. در غیر این صورت، یعنی عدم مصرف کلسیم، به تدریج استخوان‌ها شکننده‌تر و آسیب ‌پذیرتر خواهند شد.

اهمیت ورزش مداوم به اندازه‌ای است که با تقویت استخوان‌ها، باعث کاهش ابتلا به بیماری در سنین بالاتر می‌شوند. قطعا اگر افراد به این درک برسند و بدانند که به چه میزان خطر ابتلا به پوکی استخوان تهدیدشان میکند، حتما زمانی را برای ورزش در نظر خواهند گرفت. به همین دلیل همواره توصیه می‌شود، که افراد زمان کافی را برای ورزش کردن در نظر داشته باشند و آن را جدی بگیرند.

پوکی استخوان

بیشتر بخوانید: ببررسی کامل بیماری ام اس

در نظر داشته باشید که هیچ وقت برای انجام تمرینات ورزشی دیر نیست، ورزش کردن علاوه بر ایجاد شادی و نشاط، باعث جلوگیری از بروز انواع بیماری‌ها، از جمله پوکی استخوان خواهد شد. ورزش‌هایی مانند، فوتبال، بدمینتون، بسکتبال، وزنه برداری، تاثیر مستقیم بر افزایش حجم عضلات و در نتیجه، تقویت و سلامت استخوان ها خواهد داشت. بنابراین توصیه می‌شود که در سنین جوانی، با انجام ورزش های شادی بخش، بدن خود را مقاوم نمایید تا در سنین بالاتر، هرگز به مشکلات و بیماری های مختلف مبتلا نشوید.

مورد دیگری که در این زمینه مهم است و باید رعایت شود، مصرف روزانه‌ی شیر و لبنیات و تامین میزان کلسیم کافی برای استخوان‌ها می‌باشد. مصرف ۴۰ گرم پنیر، یک لیوان شیر و یک کاسه ماست در روز می‌تواند نیازهای یک فرد بالغ را به کلسیم تامین نماید.

همچنین می‌توانید، استفاده از گیاهان و سبزیجات استخوان ساز را نیز در رژیم غذایی روزانه خود بگنجانید. برای این امر از گیاهانی چون، جوانه ی جو، ریشه‌ی گیاه قاصدک، گزنه، جعفری نیز استفاده نمایید.

توصیه می‌شود که قسمت‌هایی از بدن، روزانه و به مدت ده الی پانزده دقیقه در معرض نور مستقیم خورشید قرار گیرند. زیرا باعث جذب ویتامین دی در استخوان‌ها می‌شود و از جمله روش های موثر در روند پیشگیری از پوکی استخوان است. هر یک از افراد در گروه های سنی گوناگون(کودکان و بزرگسالان) نیاز به دریافت ویتامین دی دارند. بنابراین توصیه می‌شود که علاوه بر رعایت رژیم غذایی مناسب و قرار گرفتن در معرض تابش مستقیم نور خورشید، از قرص های مکمل ویتامین دی نیز استفاده نمایند

پیشنهادات مفید برای تقویت استخوان ها و جلوگیری از پوکی استخوان

- مصرف سبزیجات تازه که دارای برگ های تیره تر هستند، مانند کلم بروکلی و اسفناج

- مصرف میوه ‌های تازه

- مصرف تمامی انواع فرآورده های لبنی سرشار از ویتامین دی

- مصرف مداوم سیر و پیاز به صورت خام و پخته

- مصرف مکمل ها و داروهای تقویتی مفید برای استحکام استخوان ها حاوی کلسیم و ویتامین دی و فسفر

- عدم مصرف نمک زیاد

- عدم مصرف نوشیدنی‌های گازدار و جلوگیری از تضعیف بافت‌های استخوانی

- عدم مصرف خوراکی های حیوانی و پروتئینی

- عدم مصرف قهوه و چای به میزان زیاد  

- انجام تمرینات ورزشی مفید و فعالیت بدنی و تحرک کافی

چنانچه مشکوک به پوکی استخوان هستید، باید برای تشخیص آن به پزشک مراجعه نمایید و اندازه گیری تراکم استخوان انجام دهید که به راحتی از این طریق، قابل تشخیص و درمان است. سنجش تراکم استخوان، یک روش اندازه گیری است که از طریق دستگاهی مخصوص و به مدت پانزده دقیقه (یک ربع) انجام می‌شود. 

در صورت تشخیص بیماری، باید داروهای موثر بر افزایش توده استخوانی، مطابق تجویز پزشک و به صورت مداوم مصرف شوند. به این صورت می توان مانع پیشرفت بیماری شده و تا حد زیادی از شکستگی استخوان، جلوگیری نمود.

 

پوکی استخوان

انتشار در: